Niet iedereen heeft een testament. Soms levert dat problemen op, maar dit hoeft niet per definitie het geval te zijn. Wanneer iemand overlijdt en er is geen testament, bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn. We moeten dan uiteraard eerst weten of er een testament is. Lees in deze blog hoe onderzocht kan worden of er sprake is van een testament en wie er op grond van de wet erfgenamen zijn, ingeval er geen testament aanwezig is.

Is er een testament?

Het komt geregeld voor dat onbekend is of een overleden persoon bij leven een testament heeft laten opmaken. Er zijn mensen die een kopie van hun testament thuis in de kluis bewaren, maar dit is geen verplichting. Om te controleren of er sprake is van een testament dient het Centraal Testamentenregister te worden geraadpleegd. Dit is mogelijk middels een schriftelijke aanvraag door iemand die het vermoeden heeft erfgenaam te zijn. Bij deze aanvraag dient een kopie van de overlijdensakte te worden meegestuurd.

Uit het register blijkt of er een testament is opgemaakt, en zo ja bij welke notaris zich deze bevindt. Hier dient het testament vervolgens door de erfgenamen te worden opgevraagd. In de regel zijn hier wel kosten aan verbonden.

Wie zijn er erfgenamen zonder testament?

Indien er geen testament is, bepaalt de wet wie erfgenamen zijn. Op de eerste plaats zijn dit de, niet van tafel en bed gescheiden, echtgenoot en de kinderen. Pas wanneer deze er niet zijn, komen anderen personen in beeld. Er wordt dan eerst gekeken of de ouders en broers of zussen van de overleden persoon nog leven. Indien dit niet het geval is worden de grootouders aangemerkt als erfgenaam. Wanneer ook de grootouders niet meer leven worden de overgrootouders tot erfgenamen benoemd.

Het kan ook voorkomen dat een van de erfgenamen zelf al is overleden. Zijn/haar kinderen worden dan bij plaatsvervulling tot de erfenis geroepen. Hun erfdeel staat echter gelijk aan het erfdeel van hun ouders. Zij worden als het ware samen tot één persoon gerekend.

Gehuwd? Wettelijke verdeling?

Wanneer iemand ten tijde van zijn of haar overlijden getrouwd was of een geregistreerd partnerschap heeft, zijn de echtgenoot en de kinderen weliswaar samen erfgenaam, echter de echtgenoot erft alle vermogen en schulden en de kinderen krijgen een niet-opeisbare vordering op de echtgenoot van hun ouder. De vordering is in geld en net zo hoog als hun aandeel in de nalatenschap. De kinderen wachten dus op hun deel totdat de langstlevende ouder is overleden. Dit lijkt logisch en vormt vaak geen enkel probleem. In de meeste omstandigheden vinden kinderen het belangrijk dat hun vader of moeder die nog leeft in de woning kan blijven en het recht op het vermogen heeft.

Gevolgen stiefouder

Echter, wanneer de langstlevende niet de eigen ouder is (een stiefouder) of wanneer er een moeizame band is met de eigen langstlevende ouder, kan dit wel een probleem zijn. Wij zien toch regelmatig dat het voor kinderen lastiger is om te wachten op hun deel in de nalatenschap van hun overleden ouder, totdat de stiefouder is overleden. Bovendien, als er een behoorlijk leeftijdsverschil is tussen hun overleden ouder en de stiefouder (bv. vader krijgt een veel jongere nieuwe vriendin), kan dit betekenen dat in de praktijk nimmer een deel ontvangen wordt. De langstlevende (stief)ouder mag immers doen of laten met de nalatenschap wat hij of zij wil. Pas na het overlijden van de langstlevende stiefouder, kunnen de kinderen hun vordering innen bij de erven van de langstlevende stiefouder.

Innen van de vordering

En juist daar kan zich een nieuw probleem voordoen. Wanneer de langstlevende ouder je eigen vader of moeder was, is de kans groot dat jij ook erfgenaam bent van deze ouder. Je vordering in verband met de eerst overleden ouder kun je dan zelf uit de nalatenschap van de langstlevende voldoen (samen met de andere erven). Wanneer de langstlevende je stiefouder is, bestaat de kans dat je de vordering moet gaan innen bij de erfgenamen van je stiefouder, bv. je stiefbroers en zussen. De kans dat er dan conflicten ontstaan, wordt steeds groter.

Oplossingen?

Het spreekt voor zich dat niemand zit te wachten op problemen na het overlijden van een dierbare. De vraag doet zich dan op: hoe is dit te voorkomen? Het voorkomen kan alleen wanneer goede testamenten gemaakt worden. Juist voor ouders die een nieuwe relatie hebben en/of een samengesteld gezin, is het goed om na te denken over de gevolgen van overlijden voor hun partner en kinderen. Juist wanneer het ouders, partners en kinderen lukt om dit onderwerp bespreekbaar te maken, kunnen goede testamenten tot stand komen. Onze nalatenschapsmediator mr. Sien Smeets heeft reeds vele ouders, partners en kinderen bijgestaan en daarbij zijn vele creatieve oplossingen tot stand gekomen. Sien heeft hierin een belangrijk doel: voorkomen dat na het overlijden van een dierbare ruzie ontstaat en het creëren van rust en zekerheid voor nabestaanden.

Wanneer er al sprake is van een overlijden en er geen testament is gemaakt, biedt de wet nog oplossingen als de wettelijke rechten. Onder voorwaarde kunnen kinderen dan toch bepaalde vermogensbestanddelen veiligstellen. Hoe dit zit, zal in een volgend blog worden uitgelegd.

Contact

Heeft u naar aanleiding van bovenstaande blog vragen of wilt u meer weten over erfrecht? Download onze gratis whitepaper over erfrecht of neem vrijblijvend contact op met een van onze erfrechtspecialisten  via 077-356 11 00 of via advocaten@hetwetshuys.nl

Download de gratis whitepaper over erfrecht

Regelmatig krijgen wij de vraag of iemand kan erven van een ouder waarmee geen contact (meer) is. Het antwoord op deze vraag luidt bevestigend. Ouders kunnen namelijk alleen hun kind onterven door een testament op te stellen. Als er geen testament is, bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn.

Wie zijn erfgenamen?

Als er geen testament is waarin de erfgenamen worden benoemd, bepaalt de wet dus wie de erfgenamen zijn. Dit heet ‘versterferfrecht’. De wet verdeelt de erfgenamen in vier groepen. Als er iemand in de eerste groep valt, zijn alleen personen uit de eerste groep erfgenaam. Als er niemand in de eerste groep valt, is de tweede groep aan de beurt, enzovoort. De groepen zijn:

1. 1. Partner, kinderen en hun afstammelingen.
   2. Ouders, broers, zussen en afstammelingen.
   3. Grootouders met hun (klein)kinderen, ooms, tantes, neven, nichten.
   4. Overgrootouders en hun afstammelingen.

De kinderen behoren tot de eerste groep en worden dus al eerste tot de nalatenschap geroepen. Dit geldt ook als er geen contact meer is tussen de overleden ouder en het kind; de wet maakt hierop geen uitzondering.

Onterven

Als ouder kun je besluiten één van de kinderen te onterven. In Nederland is het alleen in een testament mogelijk om een erfgenaam te onterven. In dat geval is het kind geen erfgenaam meer maar legitimaris. Een kind maakt dan, ondanks dat hij of zij onterfd is, toch aanspraak op een bepaald deel van de nalatenschap. Dit deel wordt de legitieme portie genoemd (dit bestaat alleen uit geld; je kunt geen spullen erven als je onterfd bent). Het onterfde kind dient binnen vijf jaar na het overlijden een beroep te doen op de legitieme portie.

De hoogte van de legitieme portie is afhankelijk van de omvang van de zogenoemde legitimaire massa. Dit zijn niet alleen alle bezittingen en schulden van de overleden ouder, maar ook schenkingen die in de jaren voor het overlijden zijn gedaan. Schenkingen aan derden, bijvoorbeeld aan goede doelen, tellen mee in de berekening tot vijf jaar voor het overlijden. Schenkingen aan andere kinderen tellen mee zonder vaste terugkijkdatum.

Afzien van deze aanspraken

Het kan voorkomen dat een kind zelf de wens heeft om geen aanspraak te maken op het erfdeel of de legitieme portie. Wanneer een kind erfgenaam is, zal hij de erfenis moeten verwerpen. Dit kan door het afleggen van een verklaring tot verwerping bij de griffie van de rechtbank. Het onterfde kind kan ervoor kiezen om geen beroep te doen op de legitieme portie.

Contact

Heeft u vragen over een erfenis of een legitieme portie? Neem dan gerust vrijblijvend contact op via 077 356 11 00. Wij helpen u dan graag verder!

Download de gratis whitepaper over erfrecht

De nalatenschap. Een veelbesproken onderwerp en ander woord voor het meer gebruikte ‘erfenis’. Het is dat wat we nalaten aan onze erfgenamen. Soms is dit een vermogen waar een heel leven hard voor gewerkt is. Soms een vermogen dat vanuit ouders, grootouders of overgrootouders kwam. De gedachte dat dit vermogen in andere handen zou komen, is soms lastig te verteren. Hoe kan voorkomen worden dat het vermogen na overlijden terecht komt bij een schoonzoon, schoondochter, nieuwe partner of andere derde?

De wetgever heeft een aantal mogelijkheden gegeven om aan de wens, om het vermogen in de familie te houden, tegemoet te komen.

Uitsluitingsclausule

In een testament kan opgenomen worden dat een erfenis niet in een gemeenschap van goederen kan vallen. Dit betekent dat de erfenis alleen naar de erfgenaam gaat en dus niet in handen komt van de echtgenoot. Goed geregeld zie ik u denken. Niets is minder waar. Wanneer uw erfgenaam overlijdt, gaat de nalatenschap naar zijn erfgenamen. Dit kan de echtgenoot zijn. Een voorbeeld. Vader Jan overlijdt. Hij heeft een testament met uitsluitingsclausule. Zijn dochter Janneke is getrouwd. De erfenis blijft bij Janneke en behoort tot haar vermogen. Als Janneke overlijdt gaat haar vermogen naar haar erfgenaam. Dat is hier haar echtgenoot. Zo kan het vermogen van vader Jan alsnog bij de echtgenoot van Janneke terecht komen. Is het mogelijk dit te voorkomen?

Tweetrapstestament

Het is mogelijk te voorkomen dat het geld buiten de familie komt door een tweetrapsmaking. Volgens de geleerden is het geen juiste benaming, toch gebruiken wij de term, omdat deze makkelijk inzicht geeft in de wijze waarop de erfenis binnen de familie gehouden wordt. Wanneer Jan niet alleen dochter Janneke heeft, maar ook zoon Jantje, kan vader bepalen dat zijn kinderen zijn erfgenaam zijn onder de ontbindende voorwaarde van hun eigen overlijden. Hij kan vervolgens zijn kleinkinderen benoemen tot erfgenaam onder de opschortende voorwaarde dat hun ouder Jan of Janneke overlijdt. In de praktijk komt het erop neer dat hetgeen nog over is van de nalatenschap die Janneke van vader heeft ontvangen, niet naar haar echtgenoot gaat, maar naar haar kinderen.

Haken en ogen

De tweetrapsmaking klinkt als een mooie constructie. En dan kan het ook zeker zijn. Er zitten echter ook haken en ogen aan die goed in het testament moeten worden afgedekt. Zo moet onder andere vastgelegd worden:

• Mag Janneke met de erfenis doen en laten wat zij wil of heeft zij toestemming nodig van haar kinderen, die na haar erven?
• Moet Janneke aan haar kinderen informatie verschaffen over haar erfenis en wat zij daarmee doet?
  

Goed advies voordat het testament gemaakt wordt

Bij het maken van een testament moeten vele overwegingen gemaakt worden en vele vragen worden beantwoord, zoals:

• Hoe zit het met de erfbelastingen? Welke constructie geeft een hogere of lagere belastingdruk?
• Wie zijn mijn erfgenamen? Kan ik iemand onterven?

Ons advies is: maak een testament weloverwogen. Als het mogelijk is, neem de tijd en laat u goed adviseren. Onze erfrechtspecialisten kunnen u begeleiden bij het gehele traject, zodat u zeker weet dat alles goed op papier komt. Zij lichten u voor over de mogelijkheden, waarbij alle wensen meegenomen worden. Er wordt altijd rekening gehouden met het verlagen van de belastingen. Wij snappen dat u wilt dat uw vermogen naar uw dierbaren gaat en niet naar de Belastingdienst.

Contact

Wilt u informatie of advies. Neem dan via onze website, e-mail of telefoon contact op met onze erfrechtspecialisten mr. Sien Smeets, mr. Juulke Schobbers-Deinum of mr. Janine Engels.

Download de gratis whitepaper over erfrecht

Wilt u meer weten over het erfrecht? Download dan gratis de whitepaper over dit onderwerp.

Schenkingen en giften zijn van groot belang voor het erfrecht. Het erfrecht is grotendeels beschreven in boek 4 van het Burgerlijk Wetboek. De schenking is geregeld in boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. We zien echter in boek 4 veel verwijzingen naar de schenking. Kort gezegd komt het erop neer dat alles wat geschonken is tijdens het leven van de overledene niet meer geërfd kan worden.

Ideale situatie

En daar zit juist een voorbeeld van het gevolg van schenking in het erfrecht. Door tijdens het leven te schenken, is er na overlijden minder over in de erfenis. Dit lijkt geen probleem als tijdens leven aan de toekomstige erfgenamen geschonken wordt en ieder evenveel heeft gekregen. Dit is de ideale situatie. Door tijdens leven te schenken, daalt de hoogte van de erfenis en hoeft minder erfbelasting betaald te worden. Als tijdens leven binnen de door de Belastingdienst vastgestelde van schenkingsbelasting vrijgestelde bedragen wordt geschonken, ontstaat een optimale situatie waarbij geen of nauwelijks belasting betaald wordt. Niemand betaalt graag te veel belasting. Prima geregeld, lijkt het….

Niet gelijke giften

Wanneer de overledene tijdens leven echter aan een of meer erfgenamen meer heeft geschonken dan aan de andere erfgenamen kan de situatie ontstaan dat zoveel geschonken is, dat de overige erfgenamen feitelijk onterfd worden of slechts een gering deel van de erfenis krijgen. De wetgever heeft dit proberen te voorkomen door te bepalen dat een erfgenaam de erfenis kan verwerpen en een beroep kan doen op de legitieme portie. Alleen een kind van de overledene kan overigens aanspraak maken op de legitieme portie. Dit betekent dat het kind dat verwerpt geen erfgenaam meer is, maar wel de helft van zijn oorspronkelijke erfdeel in geld kan krijgen. Uit de wet blijkt ook dat schenkingen aan de erfgenamen uit het verleden of schenkingen aan anderen in de laatste vijf jaren meegenomen worden bij het berekenen van dit geldbedrag. Op deze manier kan een kind alsnog aanspraak maken op een deel uit de erfenis van zijn overleden ouder. Ook als deze ‘uitgehold’ is door schenkingen tijdens het leven van de overledene.

Het voorgaande speelt ook bij een onterfd kind. Ook dit kind kan een beroep doen op de legitieme portie, waarbij schenkingen uit het verleden betrokken worden bij het bepalen van de hoogte van het geldbedrag waar het onterfde kind recht op heeft.

Verrekenen schenking?

Schenkingen hoeven in principe niet verrekend te worden bij de erfenis. Dit betekent dat diegene die een schenking heeft ontvangen evenveel ontvangt als de overige erfgenamen. Echter, de overledenen kan bij de schenking of bij testament bepalen dat schenkingen wel verrekend moeten worden. Dit betekent als het ware dat geacht moet worden dat hetgeen geschonken is, als een voorschot op de erfenis moet worden gezien. Ook in die zin is het belangrijk te weten wanneer er sprake is van een schenking.

Schenking of lening

Nog een laatste voorbeeld van een situatie waarbij het snijvlak tussen erfrecht en de schenking goed te zien is. Voor het bepalen van de hoogte van de erfenis moeten we weten welke schulden en welke bezittingen er zijn. De schulden moeten eerst worden betaald, voordat de erfenis naar de erfgenamen kan gaan. Ook moeten vorderingen worden geïnd. Soms ontstaat de situatie waarbij een erfgenaam stelt dat een ander een schuld had bij de overledene, terwijl die ander zegt dat hij iets geschonken heeft gekregen. Het is dus van belang te weten wat een schenking is.

Verschil

In het dagelijks spraakgebruik worden twee termen gebruikt. De gift en de schenking. Zijn dit synoniemen of zijn er twee verschillende betekenissen? Een gift is;

• Een bevoordeling bij de ontvanger (bv. Piet ontvangt € 1.000,00, Piet wordt bevoordeeld);
• Een verarming bij degene die geeft (Piet ontvangt van zijn moeder, moeder geeft en wordt armer);
• Er is de bedoeling de ander te bevoordelen (moeder heeft de bedoeling Piet te bevoordelen).

Bij de schenking spelen nog twee andere kenmerken;

• De gift is om niet: er is dus geen tegenprestatie verschuldigd. Bv. wanneer een huis aan een dochter verkocht wordt, ver beneden de marktwaarde. Er is wel een tegenprestatie verschuldigd, namelijk de koopprijs, maar deze is niet reëel.;
• Er is een overeenkomst tussen de gever en diegene die de schenking ontvangt.

Kort gezegd komt het er dus op neer dat alle schenkingen giften zijn en dat wanneer iemand een ander iets geeft terwijl een tegenprestatie is verschuldigd en/of er geen overeenkomst is, er ook sprake is van een gift.

Wat nu te doen met diegene die stelt dat er sprake is van een schenking in plaats van een lening? Of andersom? Feit is dus wanneer er geen sprake is van een terugbetalingsverplichting en/of geen sprake is van een renteverplichting, er geen sprake is van een lening en in die zin van een gift. Wanneer iemand een tegenprestatie heeft gedaan die normaal is voor hetgeen hij krijgt, dan is er sprake van een andere overeenkomst, bv. de overeenkomst van koop als Piet een woning koopt tegen de marktwaarde van zijn moeder.

Toekomstige giften?

Er wordt veel gebruik gemaakt van de zogenaamde papieren gift. Dit betekent dat er een bedrag geschonken wordt, dat pas opeisbaar is na de dood. De bedoeling van de overledene is dat er dan sprake is van een schenking voor de dood, zodat erfbelasting voorkomen kan worden. Ook deze toekomstige schenkingen kunnen de erfenis behoorlijk uithollen. Deze schenkingen moeten namelijk eerst worden uitbetaald, voordat de erfenis naar de erven kan. Wanneer de overledenen nagenoeg zijn gehele vermogen reeds voor zijn dood op papier heeft geschonken, vissen de erfgenamen achter het net. Het is dus belangrijk te weten of deze giften toegestaan zijn.

Het antwoord daarop is ‘Ja’! Deze papieren schenkingen vallen onder het begrip schenking en zijn dus giften die opeisbaar zijn na overlijden. De wetgever heeft voor deze schenkingen na de dood twee vereisten opgelegd. Ten eerste moet de papieren schenking via de notaris zijn vastgelegd. Ten tweede moet degene die schenkt rente betalen van 6 % aan diegene die na de dood van de schenker gaat ontvangen. Wanneer aan deze vereisten niet is voldaan, komt de schenking te vervallen. Er is dan geen recht op uitbetaling.

Ook bij deze toekomstige schenkingen geldt dat het onterfde kind of het kind dat heeft verworpen aanspraak kan maken op de helft van zijn oorspronkelijke erfdeel, waarbij de toekomstige giften opgeteld meegenomen worden bij het bepalen van zijn deel.

Wat doet onze advocaat met schenking?

Giften spelen een belangrijke rol bij de afwikkeling van de erfenis. Onze advocaten, mediators, executeurs en vereffenaars speuren het dossier door met als doel schenkingen boven water te krijgen. Dit doen zij bijvoorbeeld door over een langere periode bankafschriften op te vragen en deze grondig te bestuderen.

Daarbij maken zij met de cliënt een grondige analyse van hetgeen de voorgaande jaren op het het gebied van het vermogen van de overledene is gebeurd, zodat duidelijk is waar iedere erfgenaam, kind of schuldeiser recht op heeft.

Contact

Bent u erfgenaam in een onverdeelde nalatenschap?, Komt u er samen met de andere erfgenamen niet uit?, Heeft u andere problemen bij de verdeling van de nalatenschap of wilt u meer informatie? Neem contact op met onze erfrechtspecialisten mr. Sien Smeets, mr. Juulke Schobbers-Deinum of mr. Janine Engels via onze website, per telefoon of via e-mail.

Download de gratis whitepaper over erfrecht

Wilt u meer weten over erfenissen? Download dan nu de gratis whitepaper van Het Wetshuys en lees alles over verklaring van erfrecht.

Ik word vaak gebeld door mensen die erfgenaam zijn van een dierbare. Wat veel erfgenamen niet beseffen is dat er een keuze bestaat voor wat betreft het aanvaarden of het verwerpen van de erfenis. Een keuze met grote gevolgen! In deze blog zal ik de mogelijkheden en hun gevolgen bespreken.

Drie smaken

Wanneer je erfgenaam bent zijn er simpelweg drie keuzes die je kunt maken over de erfenis: deze zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Deze drie keuzemogelijkheden zijn van belang voor datgene wat er met de erfenis gaat gebeuren. Het is hierbij belangrijk om op te merken dat een erfenis niet enkel bestaat uit bezittingen, maar dat deze ook kan bestaan uit schulden. Wanneer je een erfenis zuiver aanvaardt, geldt dit ook met betrekking tot de schulden. Dit betekent dat de schulden van de overledene rechtstreeks overgaan op diegene die erfgenaam is. De schuldeisers kunnen de schuld dan bij de erfgenaam innen. Dat is juist hetgeen wat mensen vaak niet willen.

Zuiver aanvaarden

Een erfenis zuiver aanvaarden betekent niets minder dan dat je de gehele erfenis, dus ook de schulden, aanvaardt. Zuiver aanvaarden kan door een verklaring bij de griffie van de rechtbank neer te leggen of door je te gedragen als erfgenaam. Hierbij kan gedacht worden aan het toe-eigenen van spullen van de overleden persoon. Zuiver aanvaarden kan alleen als je meerderjarig bent: voor minderjarigen is dit niet mogelijk. Als je niet weet of er schulden behoren tot de nalatenschap: let dan goed op dat je de erfenis niet aanvaart door bijvoorbeeld spullen uit de woning mee te nemen.

Beneficiair aanvaarden

Beneficiair aanvaarden wordt ook wel het aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving genoemd. Bij een beneficiaire aanvaarding word je in principe wel erfgenaam, maar je kunt geen schulden erven. Wanneer je een erfenis beneficiair aanvaardt, betekent dit dat je wel verplicht bent om de erfenis volgens de wettelijke regels af te wikkelen. Dit wordt ook wel de ‘vereffening van de nalatenschap’ genoemd. Door een erfenis te vereffenen worden eerst alle schuldeisers betaald en datgene wat overblijft (als er iets overblijft) komt aan de erfgenamen toe. Beneficiair aanvaarden kan alleen door een verklaring bij de griffie van de rechtbank neer te leggen. Deze keuze moet in beginsel binnen drie maanden na het overlijden gemaakt worden.

Verwerpen

Natuurlijk is het ook mogelijk om een erfenis te verwerpen, omdat er sprake is van schulden of omdat je niets met de overledene te maken wilt hebben. Je doet dan afstand van alle mogelijke aanspraken. Dit geldt met betrekking tot de bezittingen maar ook met betrekking tot de schulden. Ook voor verwerping moet een verklaring bij de griffie van de rechtbank worden neergelegd.

Mocht je meer informatie willen over het aanvaarden of verwerpen van een erfenis of zoek je hulp bij de vereffening? Maak dan een vrijblijvende afspraak met mij (mr. Janine Engels) op kantoor en ik help je graag verder!

Download de gratis whitepaper over erfrecht

Onze erfrechtspecialisten behandelen veel dossiers over allerlei onderwerpen in het erfrecht. Om het dossier goed te kunnen aanpakken en doorgronden doen onze advocaten aan een grondige voorbereiding. Bepaalde informatie is essentieel.

Informatie over het testament

In een testament heeft de overledene duidelijk gemaakt wat zijn wensen zijn voor de verdeling van de erfenis. Onze erfrechtspeclialist moet dus eerst weten of er een testament is. Is er een testament, dan staat daar beschreven wat er met de erfenis moet gebeuren. Als er geen testament is vinden we in de wet wat er met de erfenis moet gebeuren. Veel staat geregeld in boek 4 van het Burgerlijk Wetboek.

Uiteraard is nu de vraag hoe we weten of er een testament is. Hiervoor is het Centraal Testamentenregister (CTR) in het leven geroepen. Met een bewijs van overlijden kan gevraagd worden of er een testament is en bij welke notaris dit is opgesteld. Let op: het is dus niet mogelijk om het testament via het CTR te ontvangen. Nadat het CTR de informatie heeft verstrekt kan het testament worden opgevraagd bij de notaris die het testament heeft opgesteld.

Niet iedereen mag het testament opvragen bij de notaris, volgens de wet mag alleen de belanghebbende dit. Een erfgenaam is in ieder geval belanghebbende, de erfgenaam erft immers alle bezittingen en schulden en moet weten wat er in het testament staat. Ook iemand die onterfd is, moet soms weten wat er in het testament staat. Diegene krijgt dan ook het testament of de passages waarin de informatie staat die nodig is om zijn rechten te kunnen bepalen.

Informatie uit het boedelregister

Bij de griffie van de rechtbank kan informatie worden opgevraagd. Onze advocaat vraagt altijd een uittreksel op over de erfenis waar het in het dossier om draait. In dit uitreksel staat informatie over:

• Zijn er erfgenamen die de erfenis verworpen hebben en dus hebben laten weten dat zij geen erfgenaam willen zijn?
• Zijn er erfgenamen die de erfenis beneficiair hebben aanvaard en dus hebben laten weten dat zij eerst willen weten hoeveel de erfenis waard is, voordat zij een beslissing nemen over of zij wel of niet willen erven? Dit is belangrijk omdat de erfgenaam ook de schulden erft.
• Is er een executeur of vereffenaar bekend/benoemd in een uitspraak van de rechtbank? Diegene moet dan de erfenis beheren.
• Is er een notaris betrokken bij de erfenis?

Onze advocaten gebruiken deze informatie, maar zijn wel altijd kritisch. Soms kan het zijn dat iemand de erfenis verworpen heeft bij de rechtbank, maar eerder toch al de erfenis aanvaard heeft, door zich bijvoorbeeld goederen uit de erfenis toe te eigenen.

Aangiftes schenkbelasting of erfbelasting uit het verleden

Voor het bepalen van de hoogte van de erfenis is het soms nodig te weten of er in het verleden schenkingen zijn geweest. Voor bepaalde hoge schenkingen is het verplicht aangifte schenkingsbelasting te doen. Onze advocaat probeert ervoor te zorgen dat deze informatie in het dossier aanwezig is.

Wanneer van twee echtgenoten de laatste echtgenoot overlijdt, is het nodig om ook de aangifte erfbelasting van de eerst overledene in het dossier te hebben. Wanneer de eerst overledene kinderen had, moet vastgesteld worden wat er nog uit die erfenis naar de kinderen moet. De aangifte erfbelasting is daarvoor een goed aanknopingspunt. Ook hierbij zijn onze advocaten kritisch. Mensen zijn natuurlijk geneigd om belasting uit te sparen. Daardoor kan het zijn dat geprobeerd is de waarde van de erfenis zo laag mogelijk aan te geven, terwijl de kinderen er belang bij hebben dat er uitgegaan wordt van de marktwaarde van destijds.

Verklaring van erfrecht

De verklaring van erfrecht wordt opgesteld door de notaris en bevat als het ware een samenvatting van hetgeen hij heeft onderzocht ten aanzien van de erfenis. Er wordt weergegeven of er een testament is, wie de erfgenamen zijn, of er een executeur is. De verklaring van erfrecht is soms nodig om aan te tonen dat er recht is om bankrekeningen te beheren, dat iemand erfgenaam is of dat iemand executeur is.

Ook bij de verklaring van erfrecht is onze advocaat kritisch. Alhoewel er veel waarde gehecht wordt aan hetgeen de notaris heeft beschreven, is het uiteindelijk de rechter die bij een verschil van mening bepaald wie de erfgenaam is of wat de rechten van de erfgenamen zijn.

Informatie over de bankrekeningen

Vaak staat een deel van de bezittingen op de bank. Bankafschriften zijn belangrijk om de hoogte van de erfenis te kunnen vaststellen. Ook is het soms nodig dat afschriften over een langere tijd worden bestudeerd om te kunnen vaststellen of er schenkingen zijn geweest of geld is opgenomen door anderen terwijl de erfgenaam dit niet wilde of kon willen.

De erfgenamen hebben recht op de afschriften. Deze kunnen bij de bank opgevraagd worden. De bank is verplicht deze afschriften te verstrekken. Er mogen wel kosten in rekening worden gebracht. Een kind dat is onterfd heeft nog recht op een deel van zijn oorspronkelijke erfenis. Dit is altijd een bedrag in geld. Het onterfde kind kan er ook belang bij hebben dat hij weet wat de hoogte van de erfenis was. Hij kan de informatie opvragen bij de erfgenamen, executeur of vereffenaar. Als deze informatie niet komt, dan kan hij via de rechter afdwingen dat hij de stukken ontvangt.

En zoveel meer…..

De bovenstaande stukken bevinden zich in vrijwel alle erfrechtdossiers van onze advocaten. Vaak is nog veel meer informatie nodig, denk aan informatie van de Kamer van Koophandel, Kadaster etc. Onze advocaten doen aan grondig onderzoek, zodat er zicht is op de gehele erfenis. Wanneer de gewenste informatie niet verkregen wordt, zijn verschillende procedures mogelijk om af te dwingen dat de informatie wordt verstrekt. Onze advocaten proberen echter altijd eerst via overleg de informatie te verkrijgen. Procederen kan immers kostbaar zijn en brengt veel spanningen met zich mee. Bij de aanpak van het dossier wordt juist altijd gekeken naar hetgeen de betreffende cliënt nodig heeft.

Contact

Bent u erfgenaam in een onverdeelde nalatenschap?, Komt u er samen met de andere erfgenamen niet uit?, Heeft u andere problemen bij de verdeling van de nalatenschap of wilt u meer informatie? Neem contact op met onze erfrechtspecialisten mr. Sien Smeets, mr. Juulke Schobbers-Deinum of mr. Janine Engels via onze website, per telefoon of via e-mail.

Download de gratis whitepaper over erfrecht

De dood: het is geen onderwerp waar we graag over nadenken of praten. Toch is het belangrijk om zo nu en dan bij dit onderwerp stil te staan en het gesprek aan te gaan met de mensen die belangrijk voor u zijn. In deze serie blogs over het erfrecht schrijft onze erfrechtspecialiste mr. Sien Smeets over interessante en opmerkelijke onderwerpen in het erfrecht.

Het antwoord op de vraag in de titel lijkt eenvoudig. Het gevoel zegt meteen: nee, dit kan niet, het maken van een testament is voorbehouden aan de notaris. Zo eenvoudig blijkt het echter niet te zijn. Voor de beantwoording van de vraag moeten we dan ook eerst even terug naar een aantal algemene uitgangspunten van het erfrecht.

Al uw bezittingen en schulden vormen na uw dood uw nalatenschap. U kunt zelf kiezen wat er met uw nalatenschap gebeurt. Als u echter niets regelt over uw nalatenschap, bepaalt boek 4 van het Burgerlijk Wetboek wat er met uw nalatenschap gebeurt. In het algemeen gaat de nalatenschap naar uw echtgenoot en kinderen. Heeft u geen kinderen dan gaat de nalatenschap naar uw ouders, broers en zussen. Ook vinden we in boek 4 van het Burgerlijk Wetboek allerlei andere regels die van toepassing zijn op uw nalatenschap.

Wat als u nu vindt dat die regels uit boek 4 niet tegemoetkomen aan uw wensen? Als u wilt dat iemand anders erfgenaam moet worden? Als u wilt dat uw nalatenschap niet in een gemeenschap van goederen mag vallen? In dat geval moet u een testament maken. In een testament beschrijft u uw wensen met betrekking tot uw nalatenschap. De vraag die vervolgens gesteld kan worden is dan: op welke manieren kunt u een testament maken?

Op deze vraag staat in de Nederlandse wet een duidelijk antwoord. Een testament moet gemaakt worden middels een akte van de notaris of een akte die zelf is opgesteld en die bij de notaris in depot gaat. Over een slechts zeer beperkt aantal onderwerpen kunt u onder strikte voorwaarden een handgeschreven codicil maken. Het zal u niet verbazen dat het inschakelen van de notaris voor het maken van een testament gepaard gaat met een kostenpost. De notaris moet immers ook zijn brood verdienen. Bovendien kan het soms een periode duren voordat u bij de notaris terecht kunt.

Als we nu kijken naar het antwoord op de vraag of ik een testament kan maken op een bierviltje, dan is het antwoord duidelijk: nee, dit kan niet. In ieder geval niet op basis van de Nederlandse wet.

Mijn kantoor is gevestigd in Zuid-Oost Nederland. Het hoofdkantoor bevindt zich zelfs op enkele kilometers van de Duitse grens. In Duitsland mag men wél zelf een testament maken. In geval van het ontbreken van papier kan dit gewoon op een bierviltje. Hier luidt het antwoord op de vraag in de titel dus: ja, dat kan!

Wat nu als ik na opheffing van de maatregelen in verband met Corona besluit net over de grens op een heerlijk zonnig Duits terras een hapje te gaan eten en tijdens dit etentje ineens de ingeving krijg om achterop een bierviltje mijn laatste wens weer te geven. Heb ik dan een rechtsgeldig testament gemaakt? Ik bevind mij immers op Duits grondgebied en in Duitsland is het maken van een testament op deze manier toegestaan.

Voor de beantwoording van deze vraag zijn we aangewezenen op internationale verdragen. Hieruit blijkt dat het recht van de plaats waar ik mijn testament opstel van toepassing is voor de vraag op welke wijze ik het testament mag maken. Dit betekent dus dat ik mijn testament in Duitsland kan maken op dat ene bierviltje.

Onmiddellijk komt bij mij – als advocaat – dan de vraag op of dit verstandig is. Het is niet voor niets dat de Nederlandse wetgever vindt dat een testament zijn weg langs de notaris moet maken. De notaris is immers in staat om enkele belangrijke uitgangspunten te waarborgen. Zo zorgt de notaris ervoor dat het testament voldoet aan de grenzen van de wet. Daarbij kan de notaris zich een beeld vormen van de toestand waarin iemand die een testament wil maken verkeerd. Hij kan bekijken of diegene wel in staat is zijn wil te bepalen. Bovendien legt het testament duidelijk schriftelijk de laatste wens vast en wordt er eveneens verklaard dat de wil is van deze persoon om het testament op te laten maken.

Wanneer ik op dat zonnige terrasje in Duitsland op dat viltje een testament maak, kunnen zich na mijn overlijden allerlei discussies voordoen, zoals:

• Is de tekst op het bierviltje wel door mij opgeschreven?
• Ben ik beïnvloed door een persoon naast mij op het terras of door de drankjes die ik nuttigde?

De beantwoording van deze vragen is ingewikkeld. Er doen zich allerlei bewijsproblemen voor. Dit had wellicht voorkomen kunnen worden als ik mij tot de Nederlandse notaris had gewend. Ik vind het immers van belang dat mijn erfgenamen na mijn overlijden in alle rust over kunnen gaan tot de afwikkeling van mijn nalatenschap. Pas dan zullen zij ook in staat zijn om het verlies te verwerken.

Vragen en contact

Heeft u vragen over het erfrecht, neem dan contact op met één van onze specialisten. Wat betreft erfrecht staan onze specialisten u bij ten aanzien van:

• Conflicten met erfgenamen of derden als advocaat of mediator;
• Begeleiding bij het maken van testamenten en levenstestamenten;
• Executele, bewind, vereffening en overige afwikkeling van nalatenschappen

Wilt u geheel vrijblijvend een afspraak maken? Dit kan ook telefonisch of met videogesprekken. Neem contact met ons op via advocaten@hetwetshuys.nl of via 077 356 11 00.

Download de gratis whitepaper over erfrecht