Met ingang van 15 augustus 2023 is de Aanwijzing procesafspraken in strafzaken van het Openbaar Ministerie in werking getreden. In deze blog legt mr. Janine Engels kort uit wat procesafspraken zijn, welke voor- en nadelen hieraan kleven en wat de invoering van voornoemde aanwijzing betekent.

Procesafspraken

De definitie van procesafspraken in Nederland is door de Hoge Raad gegeven bij arrest van 27 september 2022. Het gaat hierbij om afspraken tussen het Openbaar Ministerie en de verdediging over het verloop van de strafprocedure en/of de wijze waarop de strafzaak wordt afgedaan. De inhoud van dergelijke afspraken kan uiteenlopen, maar kenmerkend is de wederkerigheid hiervan.

De internationale definitie van procesafspraken is wat ruimer, maar in Nederland komt het erop neer dat er afspraken gemaakt kunnen worden over de afdoening (bijvoorbeeld de inhoud van de tenlastelegging of de hoogte van de straf) en overige afspraken (bijvoorbeeld over versneld procederen). Deze afspraken komen tussen het Openbaar Ministerie en de verdediging tot stand, waarna de raamwerkovereenkomst wordt voorgelegd aan de rechtbank. De rechtbank kán er vervolgens voor kiezen om de gemaakte procesafspraken over te nemen en vast te leggen in een vonnis.

Voor- en nadelen

Het maken van procesafspraken gebeurt steeds vaker en komt veelal voor in ‘grotere’ ondermijningszaken waarin een lange doorlooptijd wordt verwacht. Een van de belangrijkste redenen om procesafspraken te maken is het behalen van proceseconomisch voordeel: er wordt een minder lange doorlooptijd verwacht en een hoger beroep kan worden vermeden.

Voor de verdachte kan het maken van procesafspraken ook een (ander) groot voordeel opleveren, namelijk het verkrijgen van een lagere straf dan wanneer de strafzaak op een reguliere manier door de rechtbank zou zijn afgedaan. De hoogte van de straf kan immers een onderdeel van de procesafspraken zijn. Hetzelfde geldt voor o.a. de ontnemingsvordering, eventuele te vergoeden schade en betalingstermijnen.

Anderzijds kleven er ook nadelen aan het maken van procesafspraken. Zo kan het zijn dat de procesafspraken door de rechtbank ontoelaatbaar worden geacht en dat deze terzijde worden geschoven. Dit kan voor de verdachte nadelig zijn wanneer bijvoorbeeld een bekentenis deel uitmaakt van deze afspraken of de afspraken niet zorgvuldig zijn vormgegeven.

Aanwijzing procesafspraken in strafzaken

Procesafspraken kennen geen wettelijke basis in ons strafrecht. Belangrijk is om hierbij op te merken dat onze wet zich hier in beginsel ook niet tegen verzet. De Hoge Raad heeft op 27 september 2022 al aandachtspunten geformuleerd waarop gelet moet worden bij het maken van procesafspraken. Zo is er o.a. een zelfstandige verantwoordelijkheid voor de rechter, dient een verdachte altijd van rechtsbijstand te zijn voorzien en dient het recht op een eerlijk proces in de zin van artikel 6 EVRM te worden gewaarborgd. Ook heeft de Hoge Raad toen al aan de wetgever verzocht om zich hierover uit te laten. Tot op heden is er echter nog geen wet over dit onderwerp in werking getreden.

Met de Aanwijzing procesafspraken in strafzaken beoogt het Openbaar Ministerie aanwijzingen te geven om een meer uniforme werkwijze binnen het Openbaar Ministerie te creëren op het gebied van het maken van procesafspraken. In deze aanwijzing wordt de reikwijdte voor procesafspraken gegeven, evenals de randvoorwaarden. Zo dient er sprake te zijn van consensualiteit, rechtsbijstand aan de verdachte en een rechterlijke toetsing. Ook dient er aandacht te zijn voor de belangen van slachtoffers. Daarnaast wordt in deze aanwijzing de procedure voor het maken van procesafspraken uitgelegd.

Contact

Bent u op zoek naar een strafrechtadvocaat om u bij te staan bij het maken van procesafspraken? Neem dan vrijblijvend contact op met mr. Janine Engels, of mr. Petra van Enckevort.

Strafrechtadvocate mr. Janine Engels stond een cliënt bij die verdacht werd van een poging tot inbraak. Deze verdenking was gebaseerd op een aangifte, een getuigenverklaring en een herkenning door diezelfde getuige. De getuige zou de poging tot inbraak hebben gezien en nadien de politie hebben gealarmeerd. De cliënt gaf vanaf het begin aan niets met de inbraak te maken te hebben. Hij schakelde Janine in.

Ter voorbereiding op de rechtszaak heeft Janine het dossier kritisch bestudeerd. Zij kwam tot de conclusie dat de getuige cliënt mogelijk ook op een ander moment gezien had dan op het moment van de inbraak. Daarom kan er aan zijn verklaring geen waarde gehecht worden. Ook heeft Janine het door cliënt gestelde alibi verder laten onderzoeken. Door gegevens van het Openbaar Vervoer (OV-chipkaart) kon uiteindelijk worden aangetoond dat cliënt op het moment van de inbraak in het openbaar vervoer zat. De cliënt werd vrijgesproken en Janine zal een verzoek tot schadevergoeding in gaan dienen voor de dagen dat onze cliënt onterecht in voorarrest heeft gezeten.

Op zoek naar een betrokken en pro-actieve advocaat in het strafrecht? Bel dan met onze strafrechtspecialisten mr. Janine Engels of Petra van Enckevort.

Onze strafrechtspecialiste aan de slag:

Enige tijd geleden wilde de officier van justitie een cliënt van strafrechtspecialiste mr. Janine Engels langer vasthouden. Volgens de officier van justitie was de kans namelijk zeer aanwezig dat onze cliënt zich opnieuw schuldig zou maken aan een strafbaar feit. Janine was het hier echter niet mee eens: de gezondheidstoestand van onze cliënt was namelijk dermate slecht dat de cliënt het proces in vrijheid dient af te wachten, aldus Janine.

Hierop heeft Janine de telefoon gepakt en de officier van justitie gebeld. Zij heeft aan hem de situatie uitgelegd. Er is toen afgesproken dat de officier aan de reclassering opdracht zou geven om de mogelijkheden voor een schorsing van de voorlopige hechtenis te onderzoeken. In zo’n geval mag een verdachte zijn/haar proces in vrijheid afwachten onder bepaalde voorwaarden. Dit is het geval als de persoonlijke belangen van de verdachte zwaarder wegen dan het strafvorderlijk belang. De rechter-commissaris ging hier uiteindelijk in mee: onze cliënt mag het proces in vrijheid afwachten als hij zich aan bepaalde voorwaarden houdt. Onze cliënt was ontzettend blij en opgelucht. Praktische rechtsbijstand die lijdt tot resultaat, dat is waar Janine voldoening uit krijgt. Had zij de telefoon niet gepakt, dan had onze cliënt nog vastgezeten.

Ook een strafrechtelijk probleem? Bel dan met een van onze strafrechtspecialisten. Janine, en Petra geloven in een proactieve aanpak, waarbij juist dat éne telefoontje een groot verschil kan maken voor een verdachte.

Groet,

Janine Engels

Op het moment dat iemand wordt aangehouden en aangemerkt als verdachte dan heeft diegene verschillende rechten. Een deel van deze rechten hangen samen met de zogenaamde piketfase: de fase vanaf de aanhouding. In de praktijk blijkt echter dat veel mensen niet weten waar ze recht op hebben én dat de politie deze rechten niet altijd juist mededeelt.

Hoe lang mag ik worden vastgehouden?

Indien een persoon wordt aangehouden door de politie heeft dat een aantal consequenties. De verdachte mag vanaf dat moment voor negen uur op het politiebureau worden gehouden. De tijd tussen 24.00 uur en 9.00 uur telt hierbij niet mee.

Een rekenvoorbeeld:
Persoon A wordt aangehouden op maandag om 22.15 uur. Om 0.00 uur zijn er dus 1 uur en 45 minuten voorbij. Om 9.00 uur ’s morgens gaat de termijn weer verder lopen. Om 16.15 uur loopt de termijn af.

Deze negen uur zijn bedoeld voor de politie om de verdachte te kunnen horen. Na het verhoor wordt vaak de beslissing genomen of de verdachte in vrijheid wordt gesteld of dat deze langer op het politiebureau moet blijven. Indien justitie de verdachte langer dan de negen uur wil vasthouden, wordt deze in verzekering gesteld. De verdachte kan dan voor nog eens drie dagen worden vastgehouden.

Wil justitie de verdachte hierna nog steeds vasthouden dan zal er een vordering worden gedaan bij de rechter-commissaris. In de meeste gevallen gaat het dan om een vordering tot bewaring. Dit wil zeggen dat de termijn met 14 dagen kan worden verlengd. Op dat moment eindigt ook de piketfase.

Rechten van de verdachte

Na de aanhouding heeft de verdachte het recht om kosteloos een advocaat te spreken vóór het verhoor. Hij kan kiezen tussen een piketadvocaat of de advocaat van voorkeur. Hier worden nog wel eens vergissingen in gemaakt. Het is niet juist dat de verdachte de advocaat van eigen keuze zelf moet betalen. Dit is enkel het geval indien deze advocaat niet op de piketlijst staat.    

Het gesprek met de advocaat heeft als doel om duidelijkheid te krijgen over de rechten en de advocaat zal adviseren over de proceshouding tijdens het verhoor. In de praktijk is de advocaat ook vaak de lijn naar de buitenwereld. Zo kan de familie in de regel worden ingelicht van het feit dat de verdachte is aangehouden en kan aan de familie worden verzocht om onder andere kleding en/of sigaretten te brengen.

Hierna vindt het verhoor met de politie plaats. Ook nu heeft de verdachte recht op bijstand van een advocaat, de verhoorsbijstand. De advocaat zal in het oog houden of het verhoor volgens de regels verloopt. Daarnaast mag de verdachte en/of de advocaat om een onderbreking vragen om te overleggen. De advocaat mag niet namens de verdachte antwoord geven op de vragen tijdens het verhoor. Wel mag een advocaat altijd doorlezen hoe de politie het verhoor op papier heeft samengesteld en eventuele fouten eruit halen.

Ten slotte heeft de verdachte in de piketfase recht op bijstand van een advocaat tijdens de voorgeleiding bij de rechter-commissaris. Dit is in de praktijk vaak ook het moment dat de advocaat voor het eerst het dossier ontvangt. De advocaat kan vervolgens verweer voeren op de door de officier van justitie ingediende vordering tot bewaring. Dit is het verzoek van de officier aan de rechter-commissaris om de verdachte 14 dagen langer te mogen vasthouden. Hiermee begint ook de voorlopige hechtenis (ook wel: voorarrest). De advocaat kan tijdens de voorgeleiding ook een verzoek tot schorsing doen. De verdachte kan dan vanwege belangrijke persoonlijke redenen door de rechter-commissaris in vrijheid worden gesteld onder bepaalde voorwaarden.

Conclusie

De advocaat heeft een hele grote en belangrijke rol in de fase na aanhouding. Dit is vaak een onzekere periode voor de verdachte. In de piketfase wordt in sommige gevallen de basis gelegd voor de rest van de strafzaak. Het is dan ook van belang dat deze fase goed wordt doorlopen en dat u een gespecialiseerde strafrechtadvocaat heeft.

Wilt u meer informatie over dit onderwerp of wenst u onze strafrechtspecialisten mr. Janine Engels of mr. Petra van Enckevort in te schakelen? Neem dan contact met ons op.

Stalking wordt in juridische termijnen belaging genoemd. In artikel 285b van het Wetboek van Strafrecht wordt dit omschreven als: “Hij, die wederrechtelijk stelselmatig opzettelijk inbreuk maakt op eens anders persoonlijke levenssfeer met het oogmerk die ander te dwingen iets te doen, niet te doen of te dulden dan wel vrees aan te jagen wordt, als schuldig aan belaging, gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste drie jaren of een geldboete van de vierde categorie”.

Belaging is dus ‘het stelselmatig en opzettelijk inbreuk maken op de privacy van een ander’, waardoor die persoon zich hierdoor gehinderd of zelfs onveilig voelt. Belaging is een klachtdelict. Dit betekent dat een vervolging voor belaging alleen dan kan plaatsvinden als degene die belaagd wordt daarvan aangifte heeft gedaan.

Wordt u verdacht van belaging?

U dient zich goed te realiseren dat alleen een aangifte onvoldoende is om iemand te vervolgen voor belaging. Er moet dus meer bewijs zijn. De aanklager, Openbaar Ministerie, moet aantonen dat de verdachte stelselmatig inbreuk heeft gemaakt op de persoonlijke levenssfeer van iemand met het oogmerk die ander te dwingen iets te doen, niet te doen of te dulden dan wel vrees aan te jagen. Het Openbaar Ministerie moet dus bewijzen dat de verdachte de ander: opwacht, bespiedt en achtervolgt; aanhoudende ongewenste berichten stuurt; vaak probeert te bellen etc. Uit de rechtspraak en jurisprudentie volgt dat aan de stelselmatigheid geen al te zware eisen worden gesteld. En als het hinderlijke gedrag gepaard gaat met bedreiging of belediging, wordt het al snel als indringend stelselmatig lastigvallen aangemerkt.

Straf

Op grond van de wet kan er een straf van ten hoogste drie jaren worden opgelegd aan de belager. Het is dus van belang dat u zich bij laat staan door een gespecialiseerde advocaat. Wordt u uitgenodigd voor een verhoor op het politiebureau of heeft u een dagvaarding ontvangen? Dan bent u bij ons aan het goede adres. Onze advocaten staan u graag bij. Neem via onze website, e-mail of telefoon contact op met onze specialisten, zodat zij met u naar de mogelijkheden kunnen kijken.